Uniwersytet w Coimbrze — przewodnik dla zwiedzających: wszystko, co musisz wiedzieć przed wizytą

W skrócie

Adres

Universidade de Coimbra, Paço das Escolas, 3000-995 Coimbra, Portugalia

Organizator

Uniwersytet w Coimbrze – uczelnia publiczna zarządzająca zwiedzaniem swoich zabytków za pośrednictwem platformy Visit UC

Zbudowano

Biblioteka Joanina została zamówiona przez króla Jana V i zbudowana w latach 1717–1728; sam uniwersytet istnieje od 1290 roku.

Styl architektoniczny

Barok portugalski – złocone snycerstwo, malowane sufity i egzotyczne regały z drewna jacaranda.

Kolekcja

Ponad 40 000 rzadkich woluminów wydrukowanych między XVI a XVIII wiekiem, z zakresu teologii, prawa, medycyny, filozofii i nauk ścisłych

Nietoperze

Stała kolonia nietoperzy wylatuje nocą, by zjadać owady niszczące książki – to 300-letnia tradycja konserwatorska wciąż stosowana.

Rodzaj biletu

Bilet łączony na Uniwersytet w Coimbrze obejmujący wejście z wyznaczoną godziną na 20 minut do Biblioteki Joanina; nie ma biletu tylko do biblioteki.

Dostęp do biblioteki

Ścisłe 20-minutowe okna czasowe dla małych grup (około 50 osób); godzina wejścia jest przypisana do konkretnej daty i godziny na bilecie.

Kontekst UNESCO

Uniwersytet w Coimbrze – Alta i Sofia wpisany na listę UNESCO w 2013 roku (nr ref. 1387)

Typowa wizyta

2–3 godziny na zwiedzenie całego uniwersytetu; samo wejście do biblioteki trwa 20 minut

Czym jest Biblioteka Joanina?

Biblioteka Joanina to historyczna barokowa biblioteka Uniwersytetu w Coimbrze, położona na wzgórzu Alta nad miastem w środkowej Portugalii, powszechnie uznawana za jedno z najpiękniejszych wnętrz bibliotecznych na świecie. Została zamówiona przez króla Portugalii Jana V – którego imię nosi, „Joanina” – i zbudowana w latach 1717–1728, finansowana w dużej mierze ze złota napływającego wówczas do Portugalii z Brazylii. Budynek zaprojektował architekt João Carvalho Ferreira, a jego regały wypełniono w kolejnych dekadach.

Za zewnętrznymi murami grubymi na ponad dwa metry reprezentacyjne piętro otwiera się na trzy bogato zdobione sale ustawione jedna za drugą jak nawy kościoła, przedzielone pozłacanymi łukami i wyłożone dwupoziomowymi regałami z ciemnego egzotycznego drewna sprowadzonego z Brazylii. Każda sala ma swój dominujący kolor – zielony, czerwony i czarny – pod malowanymi sufitami w technice trompe-l'œil, pozłacanymi rzeźbieniami i imponującym portretem króla. Regały te mieszczą dziesiątki tysięcy rzadkich woluminów, wydrukowanych między XVI a XVIII wiekiem, obejmujących teologię, prawo kanoniczne i cywilne, medycynę, filozofię, geografię i nauki tamtej epoki. Biblioteka została pomyślana zarówno jako pomnik ambicji królewskich i naukowych, jak i jako działający księgozbiór, i przetrwała trzy wieki w niezwykłym stanie. Ciężkie drzwi z drewna tekowego i grube mury utrzymują temperaturę i wilgotność na niezwykle stałym poziomie, co jest jednym z powodów, dla których tak wiele się tu zachowało. Nadal jest częścią Uniwersytetu w Coimbrze, którego założenie sięga 1290 roku i który należy do najstarszych nieprzerwanie działających uniwersytetów na świecie.

Nietoperze strzegące ksiąg

Jedną z najbardziej znanych cech Biblioteki Joaniny jest niewidoczna za dnia: mała kolonia nietoperzy żyje w bibliotece i pojawia się tylko nocą, by polować. Żywią się ćmami, rybikami cukrowymi i innymi owadami, które w przeciwnym razie niszczyłyby papier, klej i skórę wiekowych ksiąg – naturalny system zwalczania szkodników, który pomaga chronić zbiory od około trzystu lat. To jedna z bardzo niewielu bibliotek na świecie, o których wiadomo, że w ten sposób polegają na nietoperzach, a to rozwiązanie traktowane jest całkowicie poważnie jako element konserwacji budynku, a nie jako ciekawostka dla zwiedzających. Nietoperze pozostawiają jeden codzienny ślad.

Każdego wieczoru, przed zamknięciem biblioteki, długie stoły do czytania przykrywa się skórzanymi płachtami, by chronić je przed nietoperzami na noc; każdego ranka pokrowce są usuwane, a podłogi sprzątane. Odwiedzający w dziennych slotach nigdy nie widzą nietoperzy w locie, ponieważ zwierzęta są ściśle nocne i pozostają ukryte, gdy sale są otwarte – ale skórzane pokrowce i rytuał wokół nich wrosły w legendę biblioteki. Wraz z dwumetrowymi murami, tekowe drzwi i stabilna temperatura, którą utrzymują, nietoperze stanowią część niezwykle kompletnego systemu konserwacji, który pozwolił Joanie przetrwać dłużej niż zbiorom utraconym gdzie indziej. To także jedna z historii, które sprawiają, że biblioteka pozostaje w pamięci na długo po krótkim czasie spędzonym w środku, i szczegół, który dzieci szczególnie zapamiętują z wizyty.

Jak działa system biletów – i dlaczego przedział czasowy?

Nie ma biletu tylko do Biblioteki Joaniny. Bibliotekę zwiedza się zawsze w ramach łączonego biletu na Uniwersytet w Coimbrze, który uprawnia również do wstępu do Pałacu Królewskiego – Paço das Escolas – do Kaplicy św. Michała oraz do historycznych muzeów uniwersyteckich, w tym laboratorium chemicznego, gabinetu osobliwości i muzeum akademickiego. Biblioteka jest główną atrakcją i większość odwiedzających przyjeżdża dla niej, ale bilet to jedna wizyta w całym monumentalnym uniwersytecie, a pozostałe przestrzenie są warte poświęconego im czasu. Wejście do samej biblioteki jest celowo kontrolowane, aby chronić księgi i budynek.

Jednocześnie wpuszczana jest tylko mała grupa, w slotach trwających około dwudziestu minut, aby tłum oddychający w pozłacanych salach nie zakłócał stabilnej temperatury i wilgotności, które zachowały zbiory przez trzy stulecia. Data i godzina wydrukowane na bilecie to godzina wejścia do biblioteki, a nie elastyczne okno, w które można wejść, kiedy pasuje – dlatego rezerwacja z wyprzedzeniem ma znaczenie: popularne sloty rzeczywiście się wyprzedają, a odwiedzający tego samego dnia są czasami zawracani z biblioteki, choć nadal mogą zwiedzać resztę uniwersytetu. Pozostałe przestrzenie objęte biletem są zazwyczaj ważne przez dwa dni, więc Pałac Królewski, kaplicę i muzea można zwiedzać we własnym tempie wokół stałego slotu bibliotecznego. Jako niezależna usługa concierge rezerwujemy ten sam slot czasowy w Twoim imieniu, w Twoim języku, z opłatą za usługę ujawnioną przy kasie; nie jesteśmy kasą biletową uniwersytetu, a bilety można również kupić bezpośrednio na jego własnej platformie.

Co jeszcze obejmuje bilet?

Bilet łączony zamienia dwudziestominutową wizytę w bibliotece w półdniową eksplorację jednego z najstarszych uniwersytetów świata. Pałac Królewski, Paço das Escolas, był niegdyś rezydencją królów Portugalii i stał się sercem uniwersytetu w XVI wieku; jego Wielka Sala Aktów, Sala dos Capelos, ozdobiona portretami portugalskich monarchów i używana do najbardziej uroczystych ceremonii akademickich, to jedna z najwspanialszych sal w kraju. Dziedziniec pałacowy z charakterystyczną wieżą zegarową i rozległym widokiem na Coimbrę i rzekę Mondego poniżej to obraz, który większość odwiedzających zabiera ze sobą z uniwersytetu.

Kaplica św. Michała, Capela de São Miguel, stoi obok pałacu i sama w sobie jest perłą: bogato zdobione, wyłożone kafelkami i pozłacane wnętrze zwieńczone spektakularnymi XVIII-wiecznymi barokowymi organami z tysiącami piszczałek. Muzea historyczne dodają kolejnego wymiaru – XVIII-wieczne laboratorium chemiczne, gabinet osobliwości i muzeum akademickie, które razem ukazują długą rolę uniwersytetu w portugalskiej nauce i edukacji. Ponieważ slot biblioteczny jest stały, ale reszta biletu jest zwykle ważna przez dwa dni, te przestrzenie można zwiedzać przed slotem, po nim lub całkowicie drugiego dnia, bez presji czasu. W połączeniu z Biblioteką Joaniną pokazują, że Coimbra to nie pojedynczy zabytek, ale żywa, wielowiekowa instytucja, przez którą się przechodzi – gdzie pozłacana biblioteka jest kulminacją, a nie całym spektaklem, a otaczające sale i dziedzińce są warte niespiesznego czasu.

Kiedy jest najlepszy czas na wizytę?

Celuj w wcześniejszy slot i, jeśli to możliwe, w sezony przejściowe. Ponieważ Biblioteka Joanina wpuszcza tylko małe grupy co około dwadzieścia minut, najbardziej oblegane sloty – późny poranek i wczesne popołudnie latem – wyprzedają się jako pierwsze, a przyjezdni tego samego dnia najczęściej są zawracani właśnie w tych godzinach. Rezerwacja wczesnego slotu, tuż po otwarciu, zwykle oznacza zarówno spokojniejszą wizytę, jak i łatwiejszą rezerwację, a także pozostawia resztę dnia wolnego na pałac, kaplicę, muzea i kawiarnie na Alta. Wczesny start pozwala też pokonać strome podejście na uniwersytet przed upałem, co w lecie w Coimbrze nie jest bez znaczenia.

Jeśli chodzi o pory roku, wiosna, od kwietnia do czerwca, i jesień, od września do października, to złoty środek: łagodna pogoda na wspinaczkę, długie dni i mniejsze tłumy niż w szczycie lipcowo-sierpniowym, kiedy miasto jest gorące, a sloty biblioteczne najbardziej oblegane. Zima jest spokojna i nastrojowa, sloty łatwo dostępne, choć dni są krótkie, niektóre zabytki mają skrócone godziny otwarcia i często trzeba uwzględnić przerwę obiadową. Coimbra to działający uniwersytet, a nie tylko zabytek, więc jego własny kalendarz też ma znaczenie – studencki festiwal Queima das Fitas w maju wypełnia górne miasto i sprawia, że każda część wizyty jest bardziej zatłoczona. Nieważne, kiedy przyjedziesz, slot biblioteczny jest stałym punktem, wokół którego należy planować: najpierw zarezerwuj go, a potem zbuduj wokół niego resztę wizyty i dzień w mieście.

Jak dostać się na Uniwersytet w Coimbrze?

Coimbra leży mniej więcej w połowie drogi między Lizboną a Porto na głównej linii kolejowej Portugalii, co sprawia, że Uniwersytet w Coimbrze jest łatwo dostępny. Z Lizbony szybkie pociągi Alfa Pendular i Intercidades docierają na stację Coimbra-B w około godzinę czterdzieści do dwóch godzin; z Porto podróż trwa około godziny do godziny i piętnastu minut. Z Coimbra-B krótki pociąg łącznikowy, autobus lokalny lub taksówka zabierze Cię do centrum miasta. Samochodem to około godziny czterdziestu pięciu minut z Lizbony i godziny piętnastu minut z Porto autostradą A1, z płatnym parkingiem w dolnym mieście pod uniwersytetem. Niezależnie od tego, jak przybędziesz, ostatni odcinek prowadzi pod górę, ponieważ uniwersytet wieńczy Alta, górne stare miasto.

Od strony rzeki i Baixa to stromy, ale satysfakcjonujący dziesięcio- lub piętnastominutowy spacer przez historyczne uliczki, albo krótka przejażdżka taksówką lub autobusem lokalnym na szczyt. Wejście do Biblioteki Joaniny znajduje się w kompleksie uniwersyteckim na Paço das Escolas, więc warto zarezerwować czas zarówno na wspinaczkę, jak i na zorientowanie się po dotarciu na górę. Nie warto się spieszyć: biblioteka działa w ścisłych przedziałach czasowych, a przybycie zdenerwowanym i zadyszanym po ostatniej chwili biegu pod górę to najpewniejszy sposób na stracenie części krótkiego czasu w środku. Zaplanuj dotarcie na uniwersytet spokojnie przed swoją godziną, złap oddech na dziedzińcu z rozległym widokiem na rzekę i rozpocznij wizytę w ciszy i bez pośpiechu.

Czy Uniwersytet w Coimbrze jest dostępny dla osób z niepełnosprawnościami?

Uniwersytet w Coimbrze to zabytkowy obiekt położony na wzgórzu, co naturalnie ogranicza jego dostępność. Wejście na Alta jest strome, a sama Biblioteca Joanina znajduje się na piętrze, dostępna jedynie schodami – dlatego biblioteka oraz część zwiedzania są trudne dla osób na wózkach i z ograniczoną mobilnością. Niektóre przestrzenie uniwersytetu są bardziej dostępne niż inne, a sytuacja z czasem ulega poprawie, jednak wiek budynków sprawia, że obiekt nie może dorównać łatwością poruszania się nowoczesnemu muzeum – byłoby nierzetelnie sugerować inaczej. Jeśli mobilność stanowi dla Państwa wyzwanie, warto starannie zaplanować wizytę przed podjęciem decyzji.

Jako niezależna usługa wsparcia podróży chętnie skontaktujemy się z uniwersytetem w Państwa imieniu i potwierdzimy aktualne ustalenia – które przestrzenie są bezstopniowe, czy na miejscu dostępna jest pomoc oraz jak najlepiej zaplanować trasę pod górę – tak, aby dzień zwiedzania nie przyniósł niespodzianek. Nawet jeśli schody biblioteki stanowią przeszkodę, większość dziedzińca pałacowego i wiele innych pomieszczeń zazwyczaj można swobodnie zwiedzać, a rozległe widoki na Coimbrę i rzekę Mondego ze szczytu Alta same w sobie są warte pokonania tej drogi. Pomocne są też praktyczne kroki: przyjazd taksówką do górnej części miasta oszczędza najstromszego odcinka spaceru, a zaplanowanie dodatkowego czasu usuwa presję związaną z ustalonym wejściem do biblioteki. Prosimy poinformować nas o swoich potrzebach podczas rezerwacji, a dostosujemy zwiedzanie do Państwa oczekiwań.

Najczęściej zadawane pytania